Over koffie.. Jaarlijks drinken wij in Nederland bijna 142 liter koffie, dat zijn 3 kopjes koffie per dag! Koffie is daarmee de meest gedronken drank in Nederland (uitgezonderd leidingwater). Zelfs nog populairder dan cola en bier bijvoorbeeld. Uit onderzoek blijkt dat er maar weinig mensen zijn die géén koffieliefhebber zijn. Koffie wordt vooral thuis gedronken, maar ook op het werk en in horecagelegenheden. Als je graag koffie drinkt, is het prettig dat er veel soorten te koop zijn. Het is niet meer even koffie kopen, maar een kwestie van kiezen, van variëren. Over koffie valt veel te vertellen. Op deze pagina staan een aantal koffieweetjes die wij voor u geselecteerd hebben. Informatie over de soorten vindt u in onze winkel. Doet koffie het cholesterolgehalte in het bloed stijgen? Koffie bevat in kleine mate lipiden. Dat zijn vetachtige bestanddelen die bij de bereiding van gefilterde koffie op het filterpapier blijven zitten. Wanneer je koffie op z’n Turks bereidt, of met de cafetière, worden deze stoffen niet tegengehouden, drink je ze mee en dat heeft zijn invloed op de bloedvetten. Espressokoffie behoudt ook wat meer koffie-olie, maar je drinkt meestal maar een klein kopje, daardoor blijft het effect op het bloedcholesterolgehalte ook klein. Dat alles leidt evenwel niet tot een blijvende toename van het cholesterolgehalte, maar brengt enkel een tijdelijke toename op korte termijn tot stand. Wil je rigoureus op je cholesterol letten, drink dan koffie met papieren filter bereid. Maar véél efficiënter nog: eet minder vet vlees en kaas, eet veel groene bladgroenten en gebruik olijfolie… Drink je origines zuiver of gemengd? Een kopje is pas écht hartig en vol van smaak, als diverse soorten oordeelkundig gemengd worden. Laat dat liefst over aan de koffiebrander, die ervaring heeft met teelten, planters én smaken. Hij weet perfect welke origines bij elkaar passen, wat hun smaakeigenschappen zijn en hoe zij samen voor een lekker kopje koffie kunnen zorgen. Mengen is kennerswerk. Een koffiespecialist gaat uit van bepaalde basisprincipes om een mengeling samen te stellen : - een basiskoffie : een zachte, zongedroogde koffie, met een redelijk neutrale smaak, die je vooral vooraan in de mond zult proeven. Bijvoorbeeld een degelijke 'Santos' uit Brazilië. - een smaak-'verbeteraar' : vult de basissmaak uitstekend aan, zodat je de koffie over de gehele oppervlakte van de tong gaat proeven. De smaak wordt completer. Komt ondermeer uit Colombia, Costa Rica, Guatemala, Mexico, Honduras, Nicaragua, Mysore… - een 'parfumeur': brengt aroma aan de mengeling bij. Krijg je vooral door soorten met een eigen sterk parfum, zoals een Kenia, Java, Mokka van Ethipoië en Maragogype (die mooie grote bonen). Waarom verteert koffie zo moeilijk Koffie branden is niets anders dan de natuurlijke suikers van koffie laten karameliseren. Daardoor worden de bonen bruin; Koffiebonen die te snel en aan te hoge temperaturen gebrand worden, bevatten heel wat verbrande suikers en verbrande aromatische oliën. Die verbrande stoffen worden moeilijk door ons lichaam afgebroken en liggen zwaar op de maag. Wanneer je van een kop koffie maagzuur of een zwaar gevoel krijgt, dan ligt dat aan de snelheid en de manier waarop de koffie is gebrand. Bij industrieel gebrande koffiebonen krijgen de natuurlijke vluchtige oliën of colloïden (dat zijn de aromadragers van de koffie) een té hoge temperatuur te verwerken en begeven het. Zo heb je minder aroma in snel gebrande en donkere koffie. Koffie kàn wel! Koffie traag en licht roosteren geeft een geleidelijk en natuurlijk karameliseringsproces. Met minder asvorming en méér smaak als resultaat. Deze koffie verteert dan ook probleemloos en heeft zelfs een digestieve werking. Na een maaltijd stimuleert de koffie de maagsappen en zet aan tot een vlotte afbraak en opname van de voedingsstoffen. Goed om te weten: Meipoort koffiebonen worden op relatief lage temperaturen geroosterd. Dat levert een natuurlijk karameliseringsproces op. Meipoort koffie is licht en goudbruin geroosterd : niet verbrand, dus goed verteerbaar. Is koffie drinken wel gezond? Geen enkel voedingsmiddel wordt zo vaak en op zoveel facetten onderzocht als koffie. De talloze wetenschappelijke studies, door gerenommeerde universiteiten over de hele wereld uitgevoerd, bewijzen allen één ding: 2 tot 3 koppen koffie per dag zijn goed voor je. Koffie scherpt de geest, neemt hoofdpijn en vermoeidheid weg, vergemakkelijkt de spijsvertering en helpt je fit te houden. Koffie is een waardevolle bijdrage tot je voeding: hij bevat geen calorieën, maar wel heel wat kostbare mineralen (koffie is o.a. rijk aan magnesium!) en spoorelementen. Wie veel koffie drinkt, vult zijn dagelijkse behoefte aan vloeistof ook voor een deel in. Waar je wel op kunt letten is de koffie die je gebruikt: zacht geroosterd (verteert goed) en laag cafeïnehoudend (minder opwindend). En ook wetenschappelijk bewezen: koffiedrinkers hebben minder last van asthma, plegen minder zelfmoord, krijgen minder darmkanker, levercirrose, de ziekte van Parkinson of Alzheimer. Wat doet cafeïne in ons lichaam? Net zoals alle warme dranken, gaat koffie vrij snel door de maag en beïnvloedt het ons organisme ook vlug, maar voor een korte tijd. Cafeïne is het meest actieve bestanddeel. Het stimuleert bijvoorbeeld de nieren lichtjes en werkt daardoor urine-afdrijvend. Hierdoor wordt het zelf ook vlug afgedreven. Cafeïne stimuleert heel wat lichaamsfuncties: ook het centrale zenuwstelsel, waardoor de hartslag ‘n ietsje toeneemt en de bloedvaten zich verwijden. Wij ervaren dit als de opkikker ‘s morgens bij het ontbijt of na een lekkere maaltijd. Onze geest wordt er ook wakkerder van. De reactie op cafeïne verschilt erg. Er zijn mensen die grote hoeveelheden cafeïne probleemloos verdragen. Anderen hebben al last van één enkel kopje. Dat kan genetisch bepaald zijn, het lichaamsgewicht speelt een rol en het ritme waarop je de kopjes koffie naar binnen werkt. De ene mens zet nu eenmaal cafeïne sneller om dan de andere. Dat kan variëren van enkele uren tot een volledig etmaal. Hoeveel cafeïne zit er in een kopje koffie? Dat hangt van een aantal factoren af: de soort koffiebonen, hoe ze werden geroosterd, hoeveel gram je gebruikt, … Als leidraad kan je stellen dat een gemiddelde kop koffie van om het even welk merk 100 tot 250 milligram cafeïne bevat. Goed om te weten: Eén kopje Meipoort bevat enkel Arabicakoffie en slechts rond 100 milligram cafeïne. Niet meer dan een reep melkchocolade. Waar zit het meeste cafeïne in, in een espresso of in filterkoffie? Espressokenners beweren dat een espresso minder cafeïne bevat, door de korte extractietijd bij de bereiding. Maar de hoeveelheid koffie die je gebruikt speelt ook een rol. Voor een kopje espressokoffie gebruik je gemiddeld zo’n 7 gram koffie. Espresso bereid en afhankelijk van de koffiesoort die gebruikt wordt, levert dit tussen 55 en 85 mg cafeïne per kopje op. Voor en kop filterkoffie gebruik je algauw 10 tot 12 gram koffie wat resulteert in een gemiddelde van 100 mg cafeïne per kop. Zet je dus een kop filterkoffie met 7 gram koffie, dan heb je beslist niet meer cafeïne binnen dan bij een espresso. Hoe krijgen ze die cafeïne uit de koffie? Het principe is eigenlijk eenvoudig en je zou het zelf thuis kunnen doen. Als je ongebrande koffie gedurende zo’n 24 uur in een ketel water zou koken, dan zou alle cafeïne in het water zitten. De koffie zo lang koken is natuurlijk niet goed en te veel van de andere waardevolle bestanddelen van koffie (zoals de aromadragers) zouden ook verdwijnen. Daarom doet men het op professioneel niveau als volgt: de ruwe koffiebonen krijgen een stoombad met zuiver water aan ongeveer 93° C, om de bonen poreus te maken. Dan gaan ze in een warm bad, waaraan een organisch oplosmiddel is toegevoegd: dichloormethaan. Deze is van een kwaliteit die speciaal is bestemd voor de voedingsmiddelenindustrie. Dat organische oplosmiddel werkt als geleider voor de cafeïne, zodat de cafeïne sneller uit de bonen oplost. Het proces wordt een aantal keren herhaald. Daarna wordt de koffie langdurig gestoomd om eventuele resten oplosmiddelen helemaal te verwijderen. Vervolgens worden de bonen met warme lucht gedroogd en met koude lucht gekoeld. Wat voor water gebruik je het best voor het bereiden van koffie? Als je een kop koffie drinkt, denk je er dan wel eens aan dat je eigenlijk 99% water drinkt? Het is dan ook bijzonder belangrijk om, naast steengoede koffie, ook eerlijk kwaliteitswater te gebruiken. Water heeft altijd een bepaalde zuurtegraad (pH). In Nederland wordt het leidingwater op een neutrale zuurtegraad van 7pH gebracht, opdat de leidingen niet zullen aanvreten en oxyderen. Dergelijk neutraal water is ideaal om het aroma van je koffie tot zijn volle ontplooiing te laten komen. Wanneer is koffie biologisch? Koffie biologisch verbouwen betekent dat geen kunstmest, noch chemische bestrijdingsmiddelen worden gebruikt. In de koffietuinen worden schaduwbomen aangeplant, de bodem tussen de oordeelkundig gespreide aanplant wordt met fijngehakt hout en stro bedekt en er wordt manueel en met de machete gewied. De koffiebessen worden selectief met de hand geplukt (alleen de rijpe, rode bessen, in twee à drie plukbeurten), daarna worden ze zongedroogd en zuiver verwerkt. De koffiebolsters (het vruchtvlees) worden gecomposteerd en later mengt men daar ook de koffievliesjes onder (het 'pergamino'). Samen met de organische mest van eigen vee uit het gesloten bedrijf dient de compost tot meststof van de koffietuinen. Goed om te weten: Probeer de BIO koffie van Meipoort. Hoeveel soorten koffie zijn er in de wereld? Er bestaan honderden koffieplantvariëteiten, maar voor ons koffiegenieters volstaat het om twee families uit elkaar te kennen. Zij bepalen volledig de smaak en de kwaliteit van een koffiemelange: Arabica en Robusta Arabica: Is de koffie bij uitstek. Was oorspronkelijk de enig gekende soort. De plant is delicaat in de teelt en erg gevoelig voor de minste invloed van bemesting, grond of klimaat. De fijnste soorten groeien hoog in de berglanden van Midden- en Zuid-Amerika, Kenia en Tanzania, op meestal kleine plantages. Hooggeteelde Arabicakoffies leveren tegelijk ook de meest smaakvolle kwaliteiten op, met meer aroma. Robusta: Is tegenover Arabica als een landwijn ten opzichte van een gedegen Bourgogne. In streken waar de veeleisende Arabica niet kan gedijen, wordt Robusta geteeld. Vooral in Afrika en enkele landen van Azië. De plant is robuuster, resistenter tegen koffieziektes en minder kieskeurig wat grond en groeiplaats betreft. Vandaar ook zijn naam. Robusta is gewoonlijk ook goedkoper. Zo zal je in de laag geprijsde mengelingen zeker, zoniet uitsluitend, Robusta vinden. Een koffiemerk dat er op staat enkel écht waardevolle kwaliteit te leveren, biedt je koffievariëteiten aan zonder Robusta. Robusta maakt de melange alleen maar wat lager in prijs, hoog in cafeïne en bitter van smaak. ARABICA-koffie verdient dus veruit de voorkeur! Waar komt koffie vandaan? Koffie wordt geteeld in landen die tussen de kreefts- en de steenbokskeerkring liggen. Dat zijn landen in Midden en Zuid-Amerika (daar groeien onder meer de lekkerste Arabicakoffies) , landen in Afrika (meestal Robustakoffie, met uitzondering van Kenya, Tanzania en Ethiopië, waar ook Arabicakoffie groeit) en in Azië (meestal Robustakoffie, met Vietnam als recente grootste Robustaproducent ter wereld). Hoe wordt koffie bruin? Ruwe koffie die bruin wordt door verhitting, is als suiker die karamel wordt door bakken: de natuurlijke suikers in de koffiebonen karameliseren. Dat moet aan relatief hoge temperaturen gebeuren. Zowat 200° C. Ook weer niet veel heter, want dan ga je de koffie verbranden. Dan krijgen we teveel inwendige asvorming in de bonen, wat onverteerbaarheid tot gevolg heeft. In de praktijk kan de roostertijd van koffie variëren tussen 2 tot 15 minuten. - De goede ambachtsman roostert zijn koffie met respect voor de natuurlijke celstructuur van de koffiebonen. Hij laat het karameliseringsproces daarom geleidelijk gebeuren en roostert de koffie langzaam (in ca. 15 minuten). - Grootschalige bedrijven moeten ook op dat niveau rendement halen en hebben er commercieel alle belang bij dat de roostering snel gebeurt. Zij drijven de roostering op en kunnen vaak de bruine bonen al na 2 minuten uit de brandtrommel halen. Maar dan moeten ze de branding nauwgezet op peil houden en snel afkoelen. Dat gebeurt met veel water. Als je bloedhete koffiebonen van 240° C met zo’n ‘koude douche’ afkoelt, lost reeds een gedeelte van de vluchtige oliën = aroma op. Net als bij het koffiezetten zelf. Dat maakt dus alweer heel wat minder aroma in jouw kan, heel wat minder smaak in jouw kop. Wat is het verschil tussen Ambachtelijke en Industriële koffies? Industriële koffies Worden van meetaf aan grootschalig aangepakt. Al van bij de teelt : gigantische plantages waar vooral de kwantiteit, de massale opbrengst van belang is. Die koffies worden minder selectief geoogst en in bulk vervoerd. Ze worden door grote industriële bedrijven gebrand en verwerkt. De norm is hier vooral: een doorsnee kwaliteit, zonder al te opmerkelijke afwijkingen, geen negatieve smaken, maar ook geen uitgesproken verfijnde smaken -–want die gaan toch verloren in de vele soorten die dooreen gemengd worden. Wanneer een grootschalig bedrijf over ‘kwaliteit’ spreekt, dan wordt koffie bedoeld die volledig machinaal verwerkt kan worden, zonder wisselende aanpassingen gebrand en verpakt kan worden en probleemloos verdeeld. Dat alles tegen een zo laag mogelijke kostprijs. Voor een industrieel koffiebedrijf geldt in eerste instantie economisch rendement. Ambachtelijke koffie Is een specialiteit op zichzelf. De vakman heeft alle stadia van aankoop tot verkoop zelf stevig in handen. Van welbepaalde en meestal kleine plantages koopt hij kwaliteitssoorten aan. Hij kan zich permitteren de oogst van kleine koffietuinen uit te zoeken, om die zorgvuldig met elkaar te mengen: zijn omzet is kleiner en zijn cliënteel kieskeuriger. Wanneer een koffieambachtsman over 'kwaliteit' spreekt, dan beoogt hij vooral de drank die uiteindelijk in de kop van zijn veeleisende klant zal komen. Hoe bewaar ik koffie het best? Zuurstof, vochtigheid en grote temperatuurschommelingen mogen de koffie beslist niet teisteren voor je er je lieve drankje van maakt. Koop je koffie bij voorkeur in een speciaalzaak en kies voor een verantwoorde, degelijke verpakking die het koffie-aroma zo goed mogelijk beschermt. Koop géén harde vacuümpakjes, maar wel zachte luchtdicht verpakte koffie. Wil je steeds smaakvolle koffie drinken, dan moet je geen grote voorraden kopen. Als je thuis van die leuke bokalen hebt om keukengrondstoffen in te bewaren, let er dan op dat je koffiestolp de aroma-dragers omzichtig bewaart. Goed afgesloten gleiswerk is ideaal (geglazuurd aardewerk of porselein). Glazen potten zijn wel mooi, maar laten zonlicht door. Zet die dus op een beschutte plaats. Was je recipiënt steeds grondig uit voor je er verse koffie in doet. Geen oude smaak mag achterblijven. Als je koffie in een stevige, niet poreuze zak uit de winkel komt, laat je hem nog het beste daarin. Je rolt het pakje altijd dicht tot aan de koffie, zodat er geen luchtlaag boven de koffie blijft. Invriezen mag je ook. Waterdicht verpakt en zoals voor alle ingevroren goed: eens uit de diepvries, meteen opgebruiken. Gebruik koffie invriezen alleen als noodmiddel (restje gemalen koffie voor een wekenlange vakantie…) Beter is het om geregeld verse koffie uit de winkel in huis te halen. Hoe lang blijft koffie vers? - Verbruik gemalen koffie, vacuüm of luchtdicht verpakt, zeker binnen de maand na het openen van het pakje. - Bonenkoffie niet langer dan 3 maanden houden. Wat is het geheim van een lekkere kop koffie? Haal de koffie zo vers mogelijk in huis. Koop geen al te grote koffievoorraden in. Sla de koffie op in een droge, niet al te warme ruimte. Bewaar de koffie niet in het keukenkastje boven het fornuis, maar in een droge, koele bergplaats, ver van alle keukendam-pen. De koffie malen net voor je hem zet is het neusje van de zalm. Gebruik ziedend water (is net van de kook) en een goede manier om de koffie te zetten. Goede koffiezetmethoden zijn: de snelfilter, de cafetière, espresso. Gebruik bij een snelfilter een groot formaat (1x6 of 1x10), zodat je in één lange scheut water kunt opgieten. Zelf opgieten is inderdaad beter dan het automatisch koffiezetapparaat. Laat bereide koffie zelf nooit koken : 'Café bouillu, café fou-tu''! Hou de koffie niet warm op een plaat of in de thermos. Dat verzuurt de koffie en zelfs de beste kwaliteit sneuvelt in een thermos. Om je koffie op een natuurlijke manier wat langer warm te houden, kan je de koffiekan vóór gebruik met heet water omspoelen, zodat het porselein of aardewerk zelf warm is. Koffie in een thermosfles of –kan bewaren is nefast voor de goede smaak. Precies omdat de aroma- en smaakdragers daarin afbreken en een zurige smaak aan de koffie geven. Als je een koffiekan koopt en ook je kopjes, kies dan voor porselein, glad aardewerk (niet poreus) of glas. Die materialen beschermen het aroma van je koffie, hoewel glas niet zo aangenaam is om er koffie uit te drinken. Als het even kan, neem dan geen melk of suiker in je koffie. Geniet van die volle, zuivere smaak. Als je écht lichtgeroosterde Arabica-melanges gebruikt, dan hoeven smaakbedervers toch niet…? Na gebruik is het goed om de kan weer met heet water uit te spoelen. Doe dat heel grondig, zodat geen oude smaak je volgende kopje koffie zal verknallen. Desnoods een niet-agressief afwasmiddel gebruiken, maar dan wel weer royaal naspoelen. Meng nooit oude koffie of minderwaardige soorten met waardevolle verse. Oud en slecht winnen het altijd van wat goed is. Dat geldt natuurlijk ook voor gezette koffie. Bereid niet méér koffie dan je van plan bent te drinken. Zet liever telkens verse koffie en kies voor een koffiezetsysteem dat aan je drinkomstandigheden is aangepast. Hou niet alleen van de koffie die je kan voor je zet, maar koester de kan zelf en alle kleine dingen die je ermee doet… Is koffie een slankmaker? Enkele koppen koffie per dag bevorderen het calorieverbruik in je lichaam, zonder zelf calorieën aan te leveren. Cafeïne activeert immers de vetverbranding en draagt op die manier bij tot het succes van een dieet of het op peil houden van je gewicht. Hierdoor komt er ook voldoende energie vrij om beter te presteren bij bijvoorbeeld sportactiviteiten. Wat op zich ook weer goed is om de lijn in vorm te houden… Is koffie uitbuiting? Koffie komt uit derdewereldlanden en we weten dat het leven van de kleine mensen daar doorgaans niet erg feestelijk is. Koffie is voor die producerende landen wel een erg belangrijk product, want het levert harde buitenlandse valuta op en zorgt voor werk. Zo’n 20 miljoen mensen leven ervan in Midden- en Zuid-Amerika, Afrika en Azië. In heel wat koffielanden zorgt een nationale koffiefederatie voor een eigen vangnet. Deze beroepsvereniging is vaak een niet te onderschatten macht in zo’n land en ontzettend belangrijk voor de planters en hun arbeiders. Uit bezorgdheid en idealisme groeiden ook een aantal privé-initiatieven, die ijveren voor betere levensomstandigheden voor de koffieboeren. Zo is er Oxfam met Wereldwinkelkoffie en de Max Havelaarstichting met koffie van aangesloten plantages en coöperatieven. Zij noemen hun koffie meestal ‘fair trade’ koffie, of koffie uit de ‘eerlijke handel’. Maar naast steun aan deze organisaties, die door hun actieradius toch ook beperkt zijn, kan een koffiebrander oog hebben voor een zo direct mogelijke handel. Arabicakoffies van een uitgelezen kwaliteit zijn meestal enkel te vinden op kleine koffieplantages, waar de boer nog bijzonder veel zorg draagt voor zijn product. Waar de goede naam van zijn plantage en de constante kwaliteit die hij elk jaar aflevert borg staan voor zijn inkomen. Die planters krijgen ook méér dan de geldende marktprijs voor hun koffie, omdat de zekerheid in kwaliteit ook een waarde heeft. Meipoort vindt deze trouwe relatie met kleinschalige en degelijke plantages niet alleen belangrijk voor ons eigen vak, maar zo zijn wij zeker dat we onze klanten kunnen voorzien van heerlijke koffie én weten de kleine koffieboeren waar we geregeld mee handel drijven zich verzekerd van een verdiend inkomen. Is het waar dat koffie sex stimuleert? Of juist niet? Eén kop koffie per dag en je bent zeker van een vrolijk seksleven tot op hoge leeftijd. Dat publiceerde het vakblad ‘Archives of Internal Medicine’ . Ze bestudeerden 744 mannen en vrouwen van meer dan 60 jaar oud. Vrouwelijke 60 plussers die dagelijks een kopje koffie dronken hadden bijna 2 maal meer kans nog seksueel actief te zijn, dan vrouwen die geen koffie dronken: 62% tegen 39% van de onderzochte vrouwen. Idem dito bij de mannen: amper 36% van de koffiedrinkers had problemen met het krijgen van een erectie, tegen liefst 59% van de niet-koffiedrinkers. Die vrolijke toestanden kunnen te maken hebben met de stimulerende effecten van cafeïne. Bemoedigend, toch? Gedurende de lange geschiedenis van koffie zijn er altijd controverses geweest over de invloed van koffie op het lichaam en het gemoed van zijn drinkers. Veel had te maken met een conservatieve ingesteldheid tegenover sex, het lichaam en de vrouw. Dank zij hedendaags wetenschappelijk inzicht en een bredere kijk op ‘genieten’ in het algemeen, laten we koffie gewoon voor wat hij is: een lekkere, gezellige drank, voor de mooie momenten van het leven…